Skip to Content
ISO 50001ISO 50001 en ISO 14001 combineren

ISO 50001 en ISO 14001 combineren

Energie is een belangrijk onderdeel van milieu-impact. ISO 50001  (energiemanagement) en ISO 14001  (milieumanagement) overlappen voor 60-70% omdat beide de High Level Structure  van ISO volgen. Veel bedrijven combineren beide normen in één geïntegreerd managementsysteem. Certificatie-instellingen als Kiwa  en DNV  bieden gecombineerde audits aan. Dit artikel laat zien hoe dat werkt en wat het oplevert.

Als je al ISO 14001 hebt, kost ISO 50001 implementatie 30-40% minder tijd en geld. De managementstructuur staat al, je voegt vooral energiespecifieke elementen toe. Veel bedrijven certificeren beide tegelijk.

Waarom combineren?

1. Overlap in structuur (60-70%)

Beide normen volgen dezelfde High Level Structure (HLS) van ISO. Dat betekent:

  • Dezelfde hoofdstuknummering (4 = Context, 5 = Leiderschap, 6 = Planning, etc.)
  • Dezelfde PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act)
  • Vergelijkbare eisen voor documentatie, audits, managementreview

Praktisch: Als je ISO 14001 hebt, heb je al:

  • Managementsysteem structuur
  • Documentatieprocessen (handboeken, procedures)
  • Interne auditors
  • Managementreview proces
  • Risicoanalyse methodiek

Dit hoef je niet opnieuw op te zetten voor ISO 50001.

2. Energie is onderdeel van milieu

ISO 14001 vraagt al om:

  • Significante milieuaspecten: Welke processen hebben grote milieu-impact? (energieverbruik is hier vaak één van)
  • Milieudoelen: Bijvoorbeeld CO2-reductie (direct gekoppeld aan energieverbruik)
  • Monitoring: Meten van milieuprestaties (energie is een KPI)

ISO 50001 gaat dieper op energie in, maar de basis ligt al in ISO 14001.

3. Geïntegreerde audits

Als je beide certificeringen hebt, kun je geïntegreerde audits laten doen: één auditor checkt ISO 14001 én ISO 50001 in één bezoek.

Voordeel:

  • Minder auditdagen (40-60% minder dan twee separate audits)
  • Lagere kosten (1 audit i.p.v. 2)
  • Minder verstoring bedrijfsvoering (niet twee keer rondleidingen, interviews)

Kosten:

  • Twee separate audits: ISO 14001 (€12k) + ISO 50001 (€15k) = €27k
  • Geïntegreerde audit: €18k-€22k
  • Besparing: 20-30% per jaar

4. Eén beleidsdocument

Je kunt ISO 14001 en ISO 50001 combineren in één geïntegreerd milieubeleid:

Voorbeeld geïntegreerd beleid:

“Wij streven naar continue verbetering van onze milieu- en energieprestaties. We minimaliseren onze ecologische footprint door:

  • Efficiënt gebruik van grondstoffen en energie
  • Reductie van CO2-emissies met 25% in 2030 (scope 1, 2, 3)
  • Afvalminimalisatie en circulaire toepassing
  • Naleving van milieu- en energiewetgeving
  • Betrokkenheid van medewerkers bij duurzaamheidsdoelen”

Dit beleid dekt beide normen. Je hoeft niet twee separate beleidsdocumenten.

5. Gedeelde doelen

Veel milieudoelen zijn direct gekoppeld aan energie:

  • CO2-reductie: Lagere energieverbruik = minder CO2
  • Circulaire economie: Efficiënt gebruik van resources (inclusief energie)
  • Duurzame inkoop: Energiezuinige apparatuur kiezen

Je stelt doelen die beide normen bedienen. Bijvoorbeeld: “Elektriciteitsverbruik verlagen met 15% in 3 jaar” is een energiedoel (ISO 50001) én een milieudoel (ISO 14001).

Overlap: wat kun je hergebruiken?

Managementsysteem structuur (100% overlap)

ISO 14001 hoofdstukken → ISO 50001 equivalent:

  • H4: Context organisatie → H4: Context organisatie (zelfde)
  • H5: Leiderschap → H5: Leiderschap (zelfde)
  • H6: Planning → H6: Planning (uitbreiden met energiespecifieke elementen)
  • H7: Ondersteuning → H7: Ondersteuning (zelfde)
  • H8: Operatie → H8: Operatie (uitbreiden met energiespecifieke elementen)
  • H9: Prestatie-evaluatie → H9: Prestatie-evaluatie (zelfde)
  • H10: Verbetering → H10: Verbetering (zelfde)

Documentatie (70% overlap)

Wat je kunt hergebruiken:

  • Beleid: Combineer milieubeleid + energiebeleid in één document
  • Scope: Uitbreiden met energiespecifieke scope-elementen
  • Rollen en verantwoordelijkheden: Voeg energiemanager toe aan organogram
  • Procedures: Audit, afwijkingen, managementreview, document control (zelfde procedures voor beide normen)
  • Risicoanalyse: Uitbreiden met energierisico’s

Wat nieuw is voor ISO 50001:

  • Energie-review: Gedetailleerde analyse energieverbruik (vergelijkbaar met milieuaspectanalyse maar dieper)
  • SEU-register: Significante energieaspecten (vergelijkbaar met significante milieuaspecten)
  • Energiebasislijn: Referentiepunt voor meting (nieuw concept)
  • EnPI’s: Energieprestatie-indicatoren (vergelijkbaar met milieu-KPI’s)
  • Actieplannen: Specifiek voor energiebesparing (je hebt al actieplannen voor milieudoelen, deze breid je uit)

Audits (60% overlap)

ISO 14001 interne audit → ISO 50001:

  • Je hebt al interne auditors (vaak met training in meerdere normen)
  • Audit-procedure is zelfde
  • Audit-rapportage is zelfde
  • Afwijkingen-beheer is zelfde

Wat je toevoegt:

  • Energie-specifieke audit vragen (SEU’s, EnPI’s, energiebasislijn)
  • Check of metingen kloppen (is compressor-verbruik accuraat gemeten?)
  • Check actieplannen (worden besparingsmaatregelen uitgevoerd?)

Training: Als je auditor ISO 14001-gecertificeerd is, heeft die 1-2 dagen extra training nodig voor ISO 50001.

Managementreview (80% overlap)

ISO 14001 managementreview → ISO 50001:

  • Vergelijkbare agenda (voortgang doelen, afwijkingen, verbeteringen)
  • Zelfde frequentie (minimaal jaarlijks)
  • Zelfde deelnemers (MT, managers, auditors)

Wat je toevoegt:

  • EnPI-trends (halen we onze energiedoelen?)
  • SEU-status (zijn er nieuwe grote verbruikers?)
  • Energie-investeringen (ROI van uitgevoerde maatregelen?)

Praktisch: Eén gecombineerde managementreview voor milieu + energie (duurt 4-6 uur i.p.v. twee keer 3 uur).

Wat is uniek voor ISO 50001?

Hoewel er veel overlap is, heeft ISO 50001 wel specifieke elementen die niet in ISO 14001 zitten:

1. Energie-review (dieper dan milieuaspectanalyse)

ISO 14001 vraagt: “Wat zijn je significante milieuaspecten?” (bijv. “elektriciteitsverbruik is hoog”).

ISO 50001 vraagt: “Waar gaat je elektriciteit precies naartoe? Hoeveel per proces? Per machine? Per m²?” Dit is veel gedetailleerder.

Tijdsinvestering: Extra 40-80 uur voor gedetailleerde energie-review (metingen, data-analyse).

2. Energiebasislijn en normalisatie

ISO 50001 eist een energiebasislijn: dit is je startpunt (bijvoorbeeld 2024), met normalisatie voor variabelen (productie volume, weersomstandigheden, etc.).

Voorbeeld: Je verbruik stijgt van 500 MWh (2024) naar 540 MWh (2025), maar je produceerde 20% meer. Genormaliseerd: van 10 kWh/product naar 9 kWh/product = 10% verbetering.

ISO 14001 heeft dit concept niet (alleen absolute doelen).

3. EnPI’s (Energieprestatie-indicatoren)

ISO 50001 vraagt specifieke EnPI’s: kWh per product, MJ per m², GJ per FTE, etc. Deze moet je maandelijks of kwartaalmaals rapporteren.

ISO 14001 heeft milieu-KPI’s, maar niet zo gedetailleerd en frequent als ISO 50001 EnPI’s.

4. Operationele beheersing van energie

ISO 50001 vraagt dat je operationele beheersing hebt over je SEU’s:

  • Werkinstructies voor operators (hoe start je machines energy-efficient op?)
  • Onderhoudsplannen (preventief onderhoud compressoren om efficiency te behouden)
  • Inkoop eisen (nieuwe apparatuur moet energiezuinig zijn, specificeer max verbruik)

ISO 14001 vraagt dit ook, maar ISO 50001 gaat dieper (tot op machine-niveau).

Stappenplan: van ISO 14001 naar ISO 14001 + ISO 50001

Als je al ISO 14001 hebt en ISO 50001 wilt toevoegen:

Stap 1: Gap-analyse (2-4 weken)

Breng in kaart wat je al hebt (ISO 14001) en wat je nog mist voor ISO 50001.

Checklist:

  • Heb je al een gedetailleerde energie-review? (waarschijnlijk niet, dit is nieuw)
  • Heb je SEU’s bepaald specifiek voor energie? (milieuaspecten zijn breder, SEU’s zijn energie-specifiek)
  • Heb je EnPI’s? (waarschijnlijk enkele milieu-KPI’s, maar niet ISO 50001-conform)
  • Heb je een energiebasislijn? (nieuw concept)
  • Heb je actieplannen voor energiebesparing? (mogelijk wel algemene milieudoelen, maar niet gedetailleerd per SEU)

Output: Lijst van wat je moet toevoegen/aanpassen.

Stap 2: Energie-review (4-8 weken)

Dit is de meest tijdrovende toevoeging. Je brengt gedetailleerd in kaart waar je energie naartoe gaat.

Acties:

  • Submeterkasten installeren (als je nog geen detailmetingen hebt)
  • Data verzamelen per proces/afdeling (12 maanden historisch verbruik)
  • Grootste verbruikers identificeren (Pareto-analyse)

Kosten: €5k-€15k als je externe specialist inhuurt, of 60-100 uur interne tijd als je het zelf doet.

Stap 3: SEU’s, basislijn, EnPI’s definiëren (2-3 weken)

  • SEU’s: Bepaal je Significante Energieaspecten (5-15 aspecten)
  • Baseline: Stel energiebasislijn vast (bijvoorbeeld 2024 als referentiejaar)
  • EnPI’s: Definieer 3-8 energieprestatie-indicatoren

Output: SEU-register, baseline document, EnPI-lijst.

Stap 4: Doelen en actieplannen (2-3 weken)

  • Stel SMART energiedoelen (bijv. “15% reductie kWh/product in 3 jaar”)
  • Maak actieplannen per SEU (wat, wie, wanneer, kosten, opbrengst)

Tip: Koppel energiedoelen aan je bestaande milieudoelen (bijv. CO2-reductie).

Stap 5: Documentatie updaten (2-4 weken)

  • Beleid: Voeg energiespecifieke passages toe aan milieubeleid (of maak geïntegreerd beleid)
  • Procedures: Voeg energiespecifieke elementen toe (bijv. audit-checklist uitbreiden met EnPI-checks)
  • Rollen: Voeg energiemanager toe aan organogram

Output: Geüpdatete documenten (beleid, procedures, organogram).

Stap 6: Metingen en monitoring opzetten (2-4 weken)

  • Installeer submeterkasten/sensoren (als nog niet gedaan)
  • Stel monitoring software in (dashboard voor EnPI’s)
  • Test of metingen kloppen

Kosten: €3k-€15k (meters + software).

Stap 7: Training medewerkers (1-2 weken)

  • Energiemanager: diepgaande training ISO 50001 (2-3 dagen)
  • Interne auditor: ISO 50001 toevoeging (1-2 dagen)
  • MT: awareness sessie (halve dag)
  • Operationele medewerkers: energiebewustzijn (1-2 uur)

Kosten: €2k-€5k (externe training).

Stap 8: Interne audit (1 week)

Test of je ISO 50001-toevoegingen werken. Je kunt je bestaande ISO 14001 audit uitbreiden met ISO 50001 elementen.

Stap 9: Managementreview (1 dag)

Bespreek energiedoelen, EnPI-voortgang, actieplannen. Combineer met je reguliere ISO 14001 managementreview.

Stap 10: Externe certificatie-audit (1-2 dagen)

Auditor checkt ISO 50001 (kan gecombineerd met ISO 14001 surveillance audit als timing klopt).

Totale doorlooptijd: 4-6 maanden (versus 6-9 maanden als je ISO 50001 vanaf scratch zou doen).

Kosten: ISO 14001 + ISO 50001 vs alleen ISO 50001

Scenario: middelgroot bedrijf (100 medewerkers)

Alleen ISO 50001 (geen ISO 14001):

  • Consultancy: €25k
  • Energie-review: €10k
  • Monitoring: €6k
  • Certificatie: €12k
  • Totaal: €53k

ISO 50001 toevoegen aan bestaande ISO 14001:

  • Consultancy (minder uren door overlap): €15k
  • Energie-review: €10k (zelfde)
  • Monitoring: €6k (zelfde)
  • Certificatie (geïntegreerde audit): €8k (i.p.v. €12k apart)
  • Totaal: €39k

Besparing: €14k (26% goedkoper)

Jaarlijkse kosten (na certificering):

Twee separate audits:

  • ISO 14001 surveillance: €8k
  • ISO 50001 surveillance: €10k
  • Totaal: €18k/jaar

Geïntegreerde audit:

  • Gecombineerde surveillance: €12k
  • Besparing: €6k/jaar (33% goedkoper)

Praktische tips

1. Start met ISO 14001 als je nog niets hebt

Als je nóg geen certificering hebt en beide wilt doen: start met ISO 14001, voeg later ISO 50001 toe. ISO 14001 is breder en geeft goede basis.

Alternatief: Implementeer beide tegelijk (duurt 8-12 maanden, maar je hebt meteen beide certificaten).

2. Gebruik dezelfde consultant

Kies een consultant die beide normen kent. Geïntegreerde begeleiding is efficiënter dan twee separate consultants.

3. Communiceer intern als één systeem

Spreek intern over “ons geïntegreerd milieumanagement systeem” (GMMS), niet over “ISO 14001” en “ISO 50001” apart. Dit voorkomt verwarring en dubbel werk.

4. Combineer audits vanaf jaar 1

Plan je ISO 50001 certificatie-audit samen met je ISO 14001 surveillance audit (als timing klopt). Zo begin je meteen met geïntegreerde audits.

5. Eén energiemanager/milieucoördinator

Wijs één persoon aan als Milieu & Energie Coördinator. Deze persoon trekt beide normen en voorkomt silo’s.

Voorbeelden uit praktijk

Voorbeeld 1: Productiebedrijf (250 medewerkers)

Situatie: Heeft ISO 14001 sinds 2018. In 2025 besloten ISO 50001 toe te voegen (EED-verplichting 2027).

Aanpak:

  • Gap-analyse (3 weken)
  • Energie-review (6 weken, externe specialist)
  • SEU’s + EnPI’s + actieplannen (4 weken)
  • Documentatie + monitoring (5 weken)
  • Training + interne audit (2 weken)
  • Externe audit (2 dagen, gecombineerd met ISO 14001 surveillance)

Doorlooptijd: 5 maanden Kosten: €42k Resultaat: Gecertificeerd ISO 14001 + ISO 50001, 18% energiebesparing binnen 2 jaar

Voorbeeld 2: Vastgoedbeheerder (120 panden)

Situatie: Heeft ISO 14001 sinds 2020 voor hoofdkantoor + beheer. ISO 50001 toevoegen om grip te krijgen op energieverbruik panden.

Aanpak:

  • Gefaseerde uitrol: start met 20 grootste verbruikers (panden)
  • Sub-metering installeren (€80k investering, maar terugverdiend door inzicht + besparingen)
  • EnPI: kWh/m² verhuurbaar per pand
  • Actieplannen: LED, isolatie, slimme thermostaten

Doorlooptijd: 8 maanden (door groot aantal panden) Kosten: €65k + €80k metingen Resultaat: 12% energiebesparing eerste jaar = €140k/jaar (ROI < 1 jaar)

Veelgestelde vragen

Q: Moet ik ISO 14001 hebben voor ISO 50001? A: Nee, niet verplicht. Je kunt ISO 50001 ook standalone doen. Maar als je milieu én energie belangrijk vindt, loont het om beide te combineren.

Q: Kan ik ISO 50001 toevoegen tijdens mijn ISO 14001 hercertificatie? A: Ja, perfecte timing. Je hercertificatie is sowieso een grote audit, voeg dan ISO 50001 toe. Dit is efficiënter dan een aparte audit.

Q: Welke certificatie-instellingen kunnen beide normen? A: Alle grote instellingen (TÜV, Lloyd’s, DNV, KIWA, BSI) kunnen beide. Check altijd of ze RvA-geaccrediteerd zijn voor beide normen.

Q: Hoe lang blijven beide certificaten geldig? A: Beide 3 jaar. Je kunt ze op hetzelfde moment laten verlopen (praktisch voor geïntegreerde heraudits) of verschillende data hebben (meer spreiding).

Meer informatie

ISO 50001 vs energie-auditEED-verplichting 2027