VCA-niveaus: welk niveau past bij jouw bedrijf?

VCA* (één ster) is voor onderaannemers en uitvoerende bedrijven die onder leiding van anderen werken. VCA** (twee sterren) is voor hoofdaannemers en bedrijven met een coördinerende rol, omdat dit niveau ook eisen aan veiligheidsmanagement stelt. VCA Petrochemie is het hoogste niveau, specifiek voor werken in de petrochemie.

VCA  kent dus drie certificeringsniveaus voor bedrijven: VCA* (één ster), VCA** (twee sterren), en VCA Petrochemie. De SSVV  beheert de regeling en stelt de eisen per niveau vast. Certificering vindt plaats via een geaccrediteerde instantie . Elk niveau heeft eigen eisen en toepassingsgebieden. De keuze voor het juiste niveau hangt af van wat je opdrachtgevers vragen, de aard van je werkzaamheden, en je rol in projecten.

Het is verleidelijk om te denken dat “meer sterren beter is”, maar dat is niet per se zo. VCA* is geen inferieur certificaat; het is een volwaardig certificaat voor bedrijven waarvoor de uitgebreidere eisen van VCA** niet relevant zijn. Tegelijkertijd is VCA** voor sommige situaties echt noodzakelijk.

Dit artikel helpt je bij het maken van de juiste keuze.

De drie VCA-niveaus in het kort

Wat is het verschil tussen VCA* en VCA**?

Het verschil tussen VCA* (één ster) en VCA** (twee sterren, vaak geschreven als “VCA 2 sterren”) zit in de managementlaag. VCA* gaat over veilig werken op de werkvloer: diploma’s, toolboxen, keuringen. VCA** omvat alles van VCA* plus eisen aan beleid, doelstellingen en directiebetrokkenheid. Kort gezegd: VCA* is operationeel, VCA** is operationeel én managen.

De praktische scheidslijn gaat vaak over je rol en je grootte. Stuur je andere onderaannemers aan of ben je hoofdaannemer, dan heb je VCA** nodig. Werk je uitvoerend onder leiding van een ander, dan volstaat VCA* meestal.

Twijfel je nog? Begin met VCA* en upgrade later naar VCA**. Hoe dat werkt lees je verderop bij van VCA* naar VCA** upgraden. Wat elk niveau kost, staat op de pagina kosten en tijdlijn.

VCA* in detail

VCA* is het meest voorkomende niveau en is voldoende voor een groot deel van de markt. Het certificaat toont aan dat je bedrijf de basis van veilig werken op orde heeft.

Wat wordt getoetst bij VCA*

De audit voor VCA* richt zich op de volgende aspecten:

Veiligheidsdiploma’s Alle operationele medewerkers moeten een geldig B-VCA diploma hebben. Operationeel leidinggevenden moeten VOL-VCA hebben. De auditor controleert het diplomaregister en de geldigheid van de diploma’s.

Toolboxmeetings Er moeten regelmatig toolboxmeetings worden gehouden en geregistreerd. De auditor bekijkt de registraties en vraagt naar de frequentie en de onderwerpen.

Incidentregistratie Incidenten en bijna-incidenten moeten worden gemeld en geregistreerd. De auditor vraagt naar voorbeelden en hoe er met incidenten wordt omgegaan.

Werkplekinspecties Er moeten werkplekinspecties worden uitgevoerd en geregistreerd. De auditor bekijkt de registraties en kan vragen naar bevindingen en genomen maatregelen.

Arbeidsmiddelenkeuring Arbeidsmiddelen zoals ladders, steigers, en elektrisch gereedschap moeten zijn gekeurd. De auditor vraagt naar het keuringssysteem en bekijkt keuringsregistraties.

PBM’s Persoonlijke beschermingsmiddelen moeten beschikbaar zijn en correct worden gebruikt. De auditor controleert dit bij het bezoek aan de werklocatie.

Wanneer is VCA* voldoende?

VCA* is voldoende als je:

• Uitvoerende werkzaamheden doet onder leiding van anderen
• Geen verantwoordelijkheid hebt voor de coördinatie van veiligheid op locaties
• Geen andere onderaannemers aanstuurt
• Werkt voor opdrachtgevers die VCA* accepteren

Veel opdrachtgevers in de bouw en technische dienstverlening accepteren VCA*. Check vooraf wat je opdrachtgevers eisen. Als VCA* volstaat, is er geen reden om voor VCA** te gaan.

Beperkingen van VCA*

VCA* kent een richtlijn voor de bedrijfsgrootte: ongeveer 35 medewerkers. Grotere bedrijven worden geacht VCA** te hebben, omdat de organisatie dan om meer veiligheidsmanagement vraagt. De grens is niet keihard, maar auditors en opdrachtgevers kunnen vragen stellen als een groter bedrijf alleen VCA* heeft.

VCA** in detail

VCA** is het niveau voor bedrijven die naast de operationele veiligheid ook het veiligheidsmanagement op orde moeten hebben. Het toont aan dat veiligheid niet alleen op de werkvloer leeft, maar ook is ingebed in de organisatie.

Wat wordt extra getoetst bij VCA**

Bovenop de eisen van VCA* worden bij VCA** de volgende aspecten getoetst:

VGM-beleid Je moet een geschreven VGM-beleid hebben dat is ondertekend door de directie. Het beleid beschrijft de uitgangspunten en commitment van de organisatie.

Doelstellingen en monitoring Je moet meetbare doelstellingen hebben op VGM-gebied en deze monitoren. Denk aan doelstellingen voor incidenten, diploma’s, toolboxen, en inspecties.

Directiebetrokkenheid De directie moet aantoonbaar betrokken zijn bij VGM. Dit kan via directievergaderingen, directiebeoordelingen, of deelname aan VGM-overleggen.

Risicobeheer Je moet systematisch risico’s identificeren en beheersen. Dit omvat niet alleen de wettelijke RI&E, maar ook taak-risico-analyses voor specifieke werkzaamheden.

VGM-projectplannen Voor projecten moet je VGM-projectplannen maken die de risico’s en maatregelen beschrijven.

Eisen aan onderaannemers Als je onderaannemers inschakelt, moet je eisen stellen aan hun veiligheid en controleren of zij daaraan voldoen.

Wanneer is VCA** nodig?

VCA** is nodig of aan te raden als je:

• Grotere bedrijven hebt (meer dan ca. 35 medewerkers)
• Andere onderaannemers aanstuurt
• Coördinerende verantwoordelijkheden hebt op projecten
• Hoofdaannemer bent
• Opdrachtgevers hebt die VCA** eisen

Veel industriële opdrachtgevers eisen VCA** als standaard, ongeacht de grootte van je bedrijf. Als je in de industrie werkt, check dan wat de gangbare eis is bij je klanten.

Voordelen van VCA** boven VCA*

VCA** vraagt meer, maar levert ook op. Je komt in aanmerking voor opdrachten die bij VCA* buiten bereik blijven, en de managementeisen dwingen je om veiligheid systematisch aan te pakken. Groeit je bedrijf, dan heb je VCA** vroeg of laat toch nodig; direct doorpakken scheelt later een upgrade. Bovendien sluiten de managementeisen goed aan bij ISO-normen zoals ISO 9001 en ISO 45001, handig als je later een ISO-certificering wilt.

VCA Petrochemie in detail

VCA Petrochemie is het niveau voor bedrijven die werken in de petrochemische industrie. De petrochemie kent specifieke risico’s die om specifieke maatregelen vragen.

Waarom een apart niveau voor petrochemie?

De petrochemische industrie is een hoogrisico-omgeving. Er wordt gewerkt met brandbare, explosieve, en giftige stoffen. Een fout kan leiden tot brand, explosie, of giftige lozingen met potentieel catastrofale gevolgen.

De grote namen in de petrochemie, zoals Shell , ExxonMobil , BP , BASF , en Tata Steel , hanteren daarom strenge veiligheidseisen voor hun aannemers. VCA Petrochemie is ontwikkeld om aan deze eisen te voldoen.

Bedrijven die onder de BRZO-regelgeving  (Besluit risico’s zware ongevallen) vallen, zijn wettelijk verplicht om hoge veiligheidseisen te stellen aan iedereen die op hun terrein werkt.

Extra eisen bij VCA Petrochemie

VCA Petrochemie omvat alle eisen van VCA** plus specifieke aanvullingen:

Kennis van petrochemische risico’s Medewerkers moeten kennis hebben van de specifieke risico’s in de petrochemie: werken met gevaarlijke stoffen, explosiegevaar, werken in besloten ruimtes, en noodprocedures.

Vergunningsystemen De petrochemie werkt met werkvergunningen voor risicovolle werkzaamheden. Je moet aantonen dat je met dit systeem kunt werken en dat medewerkers begrijpen hoe vergunningen werken.

Noodprocedures Je moet getraind zijn in de noodprocedures van petrochemische locaties en weten hoe je moet handelen bij alarm.

Aansluiting bij locatie-eisen Elke petrochemische locatie heeft eigen aanvullende eisen. Je moet kunnen aantonen dat je deze eisen kent en naleeft.

Wie heeft VCA Petrochemie nodig?

VCA Petrochemie is nodig als je werkzaamheden uitvoert bij:

• Raffinaderijen
• Chemische fabrieken
• Opslagterminals voor olie, gas, of chemicaliën
• Andere BRZO/Seveso-bedrijven

Als je niet in de petrochemie werkt maar wel in andere industriële omgevingen, is VCA** vaak voldoende. Check bij je opdrachtgevers wat zij eisen.

Het juiste VCA-niveau kiezen

Het kiezen van het juiste niveau is een afweging tussen noodzaak, kosten, en ambitie. Loop deze vier vragen langs:

1. Wat vragen je klanten? Accepteren al je opdrachtgevers VCA*, dan is er geen reden voor VCA**. Eisen klanten VCA** of Petrochemie, dan heb je geen keuze. Check ook aanbestedingen in je sector.
2. Wat is je rol? Werk je uitvoerend onder leiding van anderen, dan volstaat VCA*. Stuur je zelf projecten of onderaannemers aan, dan is VCA** logischer.
3. Hoe zit het met groei? Verwacht je VCA** binnen een paar jaar nodig te hebben, ga er dan direct voor. Upgraden kost tijd en geld.
4. Wat is de kosten-batenafweging? VCA** kost meer in opzet en onderhoud, maar geeft toegang tot meer opdrachten. Wat dat per niveau kost, lees je op kosten en tijdlijn.

Van VCA* naar VCA** upgraden

Als je al VCA* hebt en wilt upgraden naar VCA**, hoef je niet helemaal opnieuw te beginnen. De operationele basis heb je al. Je bouwt daar de managementlaag bovenop.

De stappen zijn:

1. Schrijf het VGM-beleid
2. Definieer doelstellingen en stel monitoring op
3. Breid het risicobeheer uit met TRA’s
4. Richt de directiebetrokkenheid in
5. Maak templates voor VGM-projectplannen
6. Stel eisen aan onderaannemers op
7. Plan de upgrade-audit

De doorlooptijd voor een upgrade is korter dan voor een initiële VCA** certificering, omdat je al veel hebt. Reken op 1-3 maanden extra na VCA*.

De kosten zijn ook lager, omdat je niet alle diploma’s opnieuw hoeft te regelen en minder adviesuren nodig hebt.

Meer informatie

• VCA eisen – De volledige checklist uitgelegd
• Stappenplan – Van start tot certificaat
• Kosten en tijdlijn – Wat kost elk niveau?
• VCU-certificering – VCA voor uitzendbureaus
• Actuele wijzigingen – VCA 2026/6.1
• VCA internationaal – Werken in het buitenland
• VCA vs. ISO 45001 – De vergelijking
• Veelgestelde vragen – Antwoorden op praktische vragen