Kosten en tijdlijn ISO 50001

ISO 50001 is een investering die zich terugbetaalt. Je hebt externe kosten (consultancy, certificering bij instanties als Kiwa  of DNV ), interne kosten (tijd van medewerkers), en optioneel investeringen in besparingsmaatregelen. Via de EIA-regeling  kun je 45,5% belastingvoordeel krijgen op energie-investeringen. Dit artikel geeft een volledig overzicht en laat zien wanneer je je investering terugverdient.

Totaalplaatje per bedrijfsgrootte

Gedetailleerde kosten breakdown

1. Consultancy

De meeste bedrijven huren een consultant in voor begeleiding. Dit is niet verplicht maar wel gebruikelijk.

Wat doet een consultant:

• Energie-review begeleiden of uitvoeren
• Gap-analyse (wat heb je al, wat ontbreekt nog)
• SEU’s en EnPI’s helpen definiëren
• Documentatie helpen opzetten (energiebeleid, procedures)
• Interne audit begeleiden
• Voorbereiding externe audit

Uurtarief: €100-€180/uur, afhankelijk van ervaring en specialisatie

Totale uren:

• Klein bedrijf: 60-100 uur = €6k-€18k
• Middelgroot: 120-200 uur = €12k-€36k
• Groot: 250-500+ uur = €25k-€90k

Alternatief: Als je al ISO 14001 hebt en interne expertise, kun je veel zelf doen. Dan heb je consultant alleen voor check + voorbereiding audit (20-40 uur).

2. Energie-review en metingen

De energie-review is de meest technische fase. Veel bedrijven huren hier een energiespecialist voor in.

Wat je meet:

• Elektriciteitsverbruik (submeterkasten voor verschillende circuits)
• Gasverbruik (aparte meters per gebouw of proces)
• Warmte/koude (als relevant)
• Compressed air (perslucht is vaak grote verbruiker)
• Transport (brandstof, als relevant voor scope)

Kosten metingen:

• Submeterkasten: €500-€2k per kast
• Draadloze sensors: €200-€600 per sensor
• Installatie: €1k-€5k (elektricien)
• Software voor data-acquisitie: €1k-€5k/jaar

Totaal metingen: €3k-€20k (eenmalig) + €1k-€8k/jaar (software)

Externe specialist voor energie-review: €3k-€15k (afhankelijk van complexiteit)

Alternatief: Als je eigen technische mensen hebt (facility, electrical engineers), kunnen zij veel zelf doen. Externe specialist alleen voor validatie en advies.

3. Monitoring software

Je hebt software nodig om verbruik te monitoren en EnPI’s te rapporteren.

Opties:

• Basis: Excel + handmatige data-invoer (gratis, tijdrovend)
• Middenmoot: Energiemanagement software zoals Metrix, EnMS-tool, EnergyCAP (€2k-€8k/jaar)
• Enterprise: Platform zoals Schneider EcoStruxure, Siemens Navigator (€10k-€40k/jaar)

Advies: Begin met middenmoote tool. Pas bij 5+ locaties of zeer complexe processen is enterprise platform nodig.

4. Certificatie-audit

Kosten certificatie-audit hangen af van bedrijfsgrootte en aantal locaties.

Prijsstructuur auditors: Certificatie-instellingen hanteren dagtarieven: €1.200-€2.000 per auditdag.

Auditdagen:

• Klein (onder 50 medewerkers): 3-4 dagen (fase 1 + fase 2) = €5k-€8k
• Middelgroot (50-250): 5-8 dagen = €8k-€16k
• Groot (250+): 10-20+ dagen (meerdere locaties) = €15k-€40k

Jaarlijkse surveillance: 40-60% van certificatiekosten.

• Klein: €3k-€5k
• Middelgroot: €5k-€10k
• Groot: €10k-€25k

Hercertificatie (na 3 jaar): Vergelijkbaar met initiële certificatie (evt. iets minder).

5. Investeringen in maatregelen

Dit is optioneel maar logisch: je implementeert besparingsmaatregelen om je doelen te halen.

Quick wins (ROI onder 2 jaar):

Middellange termijn (ROI 2-5 jaar):

Strategisch (ROI 5+ jaar of niet puur financieel):

• Volledige HVAC-vernieuwing: €100k-€500k
• Procesinnovatie: €50k-€1M+
• Eigen energie-opwekking (WKK): €200k-€1M+

Belangrijk: Je bent niet verplicht deze investeringen te doen voor certificering. Je moet wel aantonen dat je besparingsmaatregelen plant en realiseert. Quick wins zijn vaak voldoende voor eerste certificering.

6. Interne tijd

Dit wordt vaak onderschat. Implementeren kost tijd van je eigen mensen.

Rollen en tijdsbesteding:

Energiemanager/projectleider:

• Klein: 80-120 uur (2-3 uur/week gedurende implementatie)
• Middelgroot: 150-250 uur (4-6 uur/week)
• Groot: 300-600 uur (vaak deels/volledig dedicated)

Management (MT, directie):

• Kick-off, managementreviews, goedkeuringen: 20-60 uur

Projectteam (facility, productie, finance):

• Meetings, data verzamelen, acties uitvoeren: 80-200 uur

Operationele medewerkers:

• Interviews, data aanleveren, training: 20-100 uur

Totaal: 200-1000+ uur, afhankelijk van organisatiegrootte

Kosten doorbelasten: Als je intern rekent met €50-€100/uur, kom je op €10k-€100k interne kosten.

ROI-berekening voorbeelden

Voorbeeld 1: Productiebedrijf (100 medewerkers)

Energiekosten per jaar: €350k Implementatiekosten ISO 50001: €55k (€40k extern + €15k intern) Quick wins investeringen: €25k Totale investering jaar 1: €80k

Besparingen:

• Jaar 1: 8% = €28k
• Jaar 2: +5% = €17.5k (totaal 13%)
• Jaar 3: +3% = €10.5k (totaal 16%)

Jaarlijkse kosten (na jaar 1): €30k (audit, software, interne tijd)

Netto:

• Jaar 1: -€80k investering + €28k besparing = -€52k
• Jaar 2: -€30k kosten + €45.5k besparing = +€15.5k
• Jaar 3: -€30k + €56k = +€26k
• Jaar 4+: -€30k + €56k+ = +€26k+ per jaar

Terugverdientijd: Tussen jaar 2 en jaar 3 (ongeveer 2.3 jaar)

Na terugverdientijd: structurele besparing €26k+ per jaar.

Voorbeeld 2: Datacenter (200 medewerkers)

Energiekosten: €1.2M per jaar (energie is grootste kostenpost) Implementatiekosten: €90k Investeringen (efficiëntie koeling, free cooling): €150k Totaal jaar 1: €240k

Besparingen:

• PUE verbeteren van 1.6 naar 1.4 = 12.5% energie-besparing = €150k/jaar
• Jaar 1: €100k (deels gerealiseerd)
• Jaar 2+: €150k/jaar

Jaarlijkse kosten: €45k

Netto:

• Jaar 1: -€240k + €100k = -€140k
• Jaar 2: -€45k + €150k = +€105k
• Jaar 3+: +€105k per jaar

Terugverdientijd: 1.6 jaar

Datacenters hebben vaak zeer korte terugverdientijd door hoge energiekosten en directe link tussen efficiency en competitiviteit.

Voorbeeld 3: Vastgoedbeheerder (50 panden, 150 FTE)

Energiekosten: €800k per jaar (elektra + gas voor alle panden) Implementatie: €75k Quick wins (LED, thermostaat-optimalisatie, isolatie hotspots): €40k Totaal: €115k

Besparingen:

• 10% besparing = €80k/jaar
• Jaar 1: €60k (gefaseerd uitgevoerd)
• Jaar 2+: €80k/jaar

Jaarlijkse kosten: €35k

Netto:

• Jaar 1: -€115k + €60k = -€55k
• Jaar 2: -€35k + €80k = +€45k
• Jaar 3+: +€45k per jaar

Terugverdientijd: 1.7 jaar

Extra voordeel: Energie-labels verbeteren, waarde vastgoed stijgt. Dit is niet meegerekend maar wel relevant.

Wanneer loont ISO 50001?

Financieel interessant als:

• Jaarlijkse energiekosten boven €100k
• Je binnen 3 jaar 10%+ besparing kunt realiseren
• Je EED-plichtig bent (dan heb je geen keuze, maar ISO 50001 is voordeliger dan 4-jaarlijkse audits)

Extra loont het als:

• Je ook ISO 14001 wilt (overlap 60-70%, gezamenlijke implementatie bespaart kosten)
• Je aanbestedingen wint door certificering
• Klanten het eisen (supply chain requirement)
• Je subsidies wilt aanvragen (ISO 50001 helpt bij SDE++, EIA-aanvragen)

Minder interessant als:

• Energiekosten onder €50k per jaar (investering lastig terug te verdienen)
• Je geen ambitie hebt om structureel te verbeteren (dan volstaat energie-audit)
• Je zeer klein bent (onder 10 medewerkers) en geen EED-verplichting hebt

Vergelijking met energie-audit

Voor EED-plichtige bedrijven: wat is voordeliger?

Conclusie: ISO 50001 kost meer maar levert ook meer op door structurele verbetering. Als je echt wilt besparen en duurzaam worden, is ISO 50001 de betere keuze. Als je alleen wilt voldoen aan EED-verplichting met minimale inspanning, volstaat energie-audit.

Tips om kosten te verlagen

1. Gebruik bestaande structuur (als je al ISO 14001/9001 hebt)

Veel documentatie kun je hergebruiken. Geïntegreerde audits zijn goedkoper.

2. Doe veel zelf

Als je technische mensen in huis hebt, kunnen zij veel van de energie-review doen. Consultant alleen voor validatie en audit-voorbereiding.

3. Start klein, brei uit

Begin met één locatie of afdeling. Certificeer die. Rol daarna uit naar andere locaties (sneller en goedkoper).

4. Kies goedkopere certificatie-instelling

Tarieven verschillen. TÜV, Lloyd’s, DNV, KIWA: vraag meerdere offertes. Verschil kan €5k-€15k zijn.

5. Combineer met subsidie-aanvragen

Als je toch investeringen doet (LED, PV, isolatie), vraag gelijk EIA of SDE++ aan. ISO 50001 versterkt je aanvraag.

6. Gebruik studenten of stagiairs

HBO/WO studenten kunnen helpen met data-analyse, dashboards bouwen, documentatie. Tegen lage kosten, goede leerervaringen voor hen.

Checklist: kosten inschatten voor jouw organisatie

Beantwoord deze vragen voor een realistische kosteninschatting:

Bedrijfsgrootte:

• Aantal medewerkers: ___
• Aantal locaties: ___
• Jaarlijkse energiekosten: €___

Huidige situatie:

• Heb je al ISO 14001 of 9001? (ja = 20-30% lagere kosten)
• Heb je al inzicht in verbruik per proces/afdeling? (ja = lagere review-kosten)
• Heb je technisch personeel dat kan helpen? (ja = minder consultancy nodig)

Scope:

• Welke energiestromen? (elektra / gas / warmte / transport / andere)
• Hoeveel SEU’s verwacht je? (5-15 is normaal)
• Ga je investeringen doen in maatregelen? Budget: €___

Gebruik de Tabs hierboven voor een eerste inschatting per bedrijfsgrootte, pas aan voor jouw specifieke situatie.

Meer informatie

• Stappenplan – De 8 stappen naar certificering
• EED-verplichting 2027 – Ben je verplicht? Wat zijn de alternatieven?
• Subsidies en voordelen – EIA, SDE++, fiscale voordelen
• ISO 50001 vs energie-audit – Welke kies je?
• Wat is ISO 50001 – Terug naar overzicht